Natuur- en Milieu Educatie

Nieuwe reader: Natuur in de kinderopvang

2011-10-28T07:45:00.001-07:00

Hoe zorg je voor meer natuur in de kinderopvang? Al enkele jaren geef ik trainingen en workshops voor pedagogisch werkers. Ik merk daarbij vooral behoefte aan praktische tips voor wat je kunt doen met kinderen. Maar er is ook een duidelijke honger naar kennis over de natuur. Wat kun je allemaal voor natuur ontdekken in het park of bosje in de buurt van de opvang, en hoe kan ik dat leuk maken voor mijn kinderen?

De nieuwe uitgebreide reader kun je gebruiken bij de trainingen. Maar ook als naslagwerk of zelfstudie is hij zeer bruikbaar.

hier vind je een voorproefje van de full colour reader van 48 pagina's.

De reader kost 30 euro in print. Wil je het downloadadres om bijvoorbeeld aan je medewerkers te verspreiden, dan betaal je nog 30 euro extra. Je kunt de reader bestellen door mij een mail te sturen:

bart@natuureducatie.com. Ga naar de winkel van natuureducatie.com (mijn website) voor meer leuke producten.

Sarah's Wereld (beter door een gastdocent?)

2011-10-13T06:40:00.000-07:00

Sinds de zomer geef ik eenentwintig gastlessen Sarah's Wereld in de gemeente Tiel. Wat mij betreft raakt het lesprogramma Sarah's Wereld precies de juiste snaar wat betreft milieubewustzijn bij kinderen uit de bovenbouw basisonderwijs. Sarah's Wereld richt zich op zowel op de achtergrond van het milieuprobleem (waar komen de grondstoffen vandaan, en hoe kunnen ze opraken?) als op lifestyle (hoe kan/ga ik er zelf wat aan doen?). In dit stukje doe ik een verslag van 'Sarah's Wereld' zoals ik hem uitvoer.

Om mij zelf en anderen te helpen, heb ik een samenvatting, filmpjes en opdrachten op mijn website gezet. Die vind je op: www.natuureducatie.com, onder het kopje 'Sarah's Wereld'.

Sarah's Wereld zit in een grote koffer. Uit de koffer komt een wereldbol. Daar gaan we naar op reis. Vanuit de ruimte reizen we in gedachten door de Melkweg naar ons zonnestelsel. Op Neptunus, Uranus of Jupiter kun je niet leven. Het is er koud, de wolken zijn giftig en water is er ook al niet. Alleen op die mooie blauwe planeet die 'aarde' heet kun je leven. Maar om er te blijven leven moeten we er zuinig op zijn. We delen het met allerlei meer of minder bedreigde diersoorten. Uit de koffer komen er een aantal tevoorschijn: de aap, de tijger, de ijsbeer, de dolfijn en ons eigen egeltje. Om uit te leggen wat de belangrijkste bedreigingen zijn voor dieren heb ik een aantal films verzameld. Die vind je hier.

Dan gaan de kinderen met Sarah op een wereldreis, de productie van een colablikje achterna. De bijgaande powerpoint kun je hier downloaden. Zo leren de leerlingen, dat we om in onze dagelijkse behoeftes te voorzien, vier aardes nodig hebben in plaats van één. Ik leg dat als volgt uit. Stel dat onze aarde een spaarpot is. In die spaarpot zit aardolie, steenkool, ijzererts, bomen, klei, steen, diamanten enzovoorts. We gebruiken steeds meer uit die spaarpot en er komt niet zoveel in terug. Dan raakt die spaarpot leeg.
Ik vul dat verhaal aan met een rekensom. Stel je krijgt 20 euro in de maand zakgeld, en je hebt 1000 euro in je spaarpot. Je geeft in plaats van 20 euro , 60 euro per maand uit aan spelletjes voor de X-box, snoep en beltegoed. Hoe lang duurt het dan voordat je spaarpot leeg is? Zo gaat het eigenlijk ook met de aarde.

Na het uitbeelden van het productieproces van een colablikje, gaan ze aan de slag met milieuopdrachten. Die milieuopdrachten zitten niet in het oorspronkelijke Sarah-koffer. Ze zijn er later aan toegevoegd. Ze bieden een prachtige mogelijkheid voor modern onderzoeksgericht onderwijs met gebruik van ICT en (powerpoint)presentaties. De leerlingen maken kennis met allerlei milieutips: zoals 'ruil je rijk' en 'repareer het als het nog kan'. Ze zoeken uit hoe ze in hun omgeving beter voor het milieu kunnen zorgen. Bij een opdracht zoeken ze uit waar je spullen kunt laten repareren. Ook vergelijken ze hoeveel bijvoorbeeld een nieuwe en een gebruikte BMX-fiets kost. Ze zoeken uit hoe ze afval kunnen scheiden en doen een onderzoek hoe ze op hun school met energie omgaan. Een populaire opdracht is: Hoe kun je een milieuvriendelijk feestje organiseren (wat zijn milieuvriendelijke snacks en cadeautjes?).

Bijzonder aan deze opdracht vind ik ook dat blijkt dat milieuvriendelijk hier hand in hand gaat met zuinig omgaan met je geld. Goed voor de planeet, maar ook voor de euro's, om een bekend reclamespotje te citeren.

Nadat de kinderen in de middag hun presentaties hebben gepresenteerd, ga ik aan de slag met het 'klimaatlab'. Ik doe hier een klein gedeelte van in de vorm van proefjes om koolzuurgas te maken (met bakpoeder en azijn). Ook tonen we koolzuurgas in de uitademing aan te tonen (door te blazen in kalkwater en een CO2 meter). CO2 is dus een heel normaal gas. Niks bijzonders!

Ik vertel dat koolzuurgas of CO2 een warm dekbed vormt in onze dampkring. Dankzij het natuurlijke broeikaseffect is het leefbaar op aarde.Als je meer donsveertjes of wol in het dekbed stopt wordt het warmer. Dat gebeurt in de dampkring ook, doordat we opgeslagen koolstof (in de vorm van steenkool, aardolie en aardgas) verbranden. Daardoor meer CO2 en meer warmte. Voor ons is dat niet zo erg in het begin. Maar wel voor de ijsbeer. Of voor laaggelegen landen zonder dijken.

Op mijn webpagina filmpjes bij Sarah's Wereld vind je hierover een aantal serieuze en grappige filmpjes. Een beetje humor is na zo'n zwaar verhaal wel op z'n plaats vind ik. Tenslotte laat ik ze een stripverhaal tekenen met goede milieutips van Sarah. En zo sluiten we het zeer intensieve en interessante lesproject over milieu af. Meestal zijn leerlingen en de leerkracht heel enthousiast.

Gastlessen

Bij veel NME afdelingen is de koffer Sarah's Wereld te leen. Gelukkig zijn er enthousiaste leerkrachten die deze ook goed weten te benutten. Maar vaak wordt er maar een deel van gedaan of komen leerkrachten er helemaal niet aan toe. Het lespakket is best ingewikkeld om zomaar een keer door een leerkracht uitgevoerd te kunnen worden.
Sarah's Wereld is echter veel te belangrijk om half te doen, of te blijven liggen in de opslag van het NME centrum. En dat is ook niet nodig als je met een gastdocent werkt.

Sarah's Wereld leent zich dan ook erg goed om te laten doen door een ervaren gastdocent. Volgens mij kun je daar ook wel budget voor regelen bij bijvoorbeeld een wethouder of een sponsor (energiemaatschappijen?).

Een project zoals in Tiel waarbij eenentwintig bovenbouwgroepen een hele dag les krijgen over milieu, is natuurlijk ook een mooi PR-middel voor een gemeente of een sponsor. Trek dus de stoute schoenen aan en vraag om budget om Sarah's Wereld door een gastdocent te laten uitvoeren. Vraag mij om gastlessen te geven, of om andere gastdocenten op te leiden. Neem ook contact op, voor meer informatie: bart@natuureducatie.com of 06-29096804.

Naar Buiten!

2011-06-16T06:11:00.000-07:00

Al heel lang bedenk ik allerlei activiteiten voor kinderfeestjes, naschoolse activiteiten, natuurexcursies enzovoorts. Het werd eens tijd om dat te verwerken mooie activiteitenprogramma's. Vanaf vandaag is het eerste boekje met natuuractiviteiten te koop.
Voor de activiteiten die ik in dit boekje beschrijf, moet je uiteraard Naar Buiten! Want daar is het te doen. Je vindt er superbeesten, spinnen, natuurschatten, watertorren, 100 verschillende boombladeren en tuinvogels. Met je zintuigen is er van alles te ontdekken. En op de kinderboerderij maak je kennis met boerderijdieren.

Het boekje is zowel in print als in pdf verkrijgbaar.
In print kost het 20 euro inclusief verzendkosten.
In pdf (dan kun je het zelf uitprinten) kost het 10 euro, en je krijgt het via de mail.
Wil je het boekje aanpassen, bewerken, in de uitleen doen of verspreiden over verschillende locaties, neem dan contact met mij op. Afhankelijk met wat je ermee van plan bent, komen we dan tot een prijs.

Volgens mij is Naar Buiten! een prima inspiratie voor iedereen die wel eens natuuractiviteiten met groepen of groepjes kinderen organiseert. Voor BSO-medewerkers, begeleiders van naschoolse activiteiten, onderwijzers, ouders die een kinderfeestje organiseren, opa's, oma's enzovoorts.

Voor een voorproefje, ga naar: www.natuureducatie.com/naarbuiten.pdf

Veel plezier ermee!

Je bent uiteraard welkom om dit bericht te verspreiden via twitter, facebook, hyves, eigen weblogs enzovoorts.

Website natuureducatie vernieuwd!

2011-05-09T02:51:00.000-07:00

Na vele uurtjes brainstormen en puzzelen met webdesigner Karin Vlietstra is nu mijn website www.natuureducatie.com vernieuwd.
Hij ziet er veel mooier uit. Maar ook zijn er ook belangrijke zaken aan toegevoegd.
Waar ik jullie aandacht vooral op wil vestigen zijn 'de digithema's'.

Volgens Kennisnet heeft zo'n 90 % van de basisscholen inmiddels digiborden in de klas. Een van de voordelen van het digibord is dat je er filmpjes en beelden op kunt vertonen. Uit mijn eigen ervaring blijkt dat deze functie veel wordt gebruikt. Vooral de website schooltv is een bron van korte en kwalitatief goede filmpjes voor het basisonderwijs. Wat volgens mij toch nog ontbrak is één pagina waar je meerdere filmpjes (ook van het Klokhuis of Youtube) kunt vinden in een logische volgorde. Daarom mijn initiatief om digithema's te ontwerpen.

Een digithema is een thematische webpagina gemaakt voor leerkrachten en kinderen. Op deze webpagina's zijn voor een bepaalde doelgroep (bijvoorbeeld de middenbouw) video's verzameld over het betreffende thema, bijvoorbeeld over vlinders, kiemen van zaden, energie enzovoorts. Centra voor Natuur- en Milieueducatie kunnen hun voordeel halen uit deze webpagina's door er bij de uitleen van leskisten, materiaalzendingen en lesprojecten naar door te verwijzen. De leerkracht kan kiezen of hij de webpagina's klassikaal gebruikt op het digibord, of de leerlingen er zelfstandig naar laat kijken bijvoorbeeld in het computerlokaal.

De nu bestaande digithema's zijn ontstaan uit lesmateriaal dat ik verbeterd of ontwikkeld heb voor vooral de gemeente Amstelveen en de gemeente Haarlem. Een aantal digithema's heb ik geheel op eigen initiatief ontwikkeld. Ik heb gekozen om de webpagina's vrij met iedereen te delen. Dat kan ook niet anders omdat bijvoorbeeld schooltv deze filmpjes zelf ook voor iedereen beschikbaar stelt, en daar de voorwaarde aan stelt dat je ze niet achter een wachtwoord mag 'verstoppen'.

Naar mijn idee kunnen over veel meer onderwerpen digithema's ontworpen worden: Ik denk aan
Kinderboerderijen
Boerderijeducatie
Schooltuinen
Water
Vogels
Paddenstoelen
Gezonde voeding
Enzovoorts, enzovoorts...

Ik wil daarom aanbieden dat ik in opdracht van NME-centra en organisaties nog meer digithema's ga ontwikkelen, en deze en/of verzamel op de site: www.natuureducatie.com, en/of in html overdraag om op uw eigen website te zetten. Ik streef er naar om de websites in elk geval te verzamelen op www.natuureducatie.com, maar de pagina's kunnen natuurlijk op meer plaatsen tegelijk geplaatst worden.
De prijs voor het maken van een digithema kost 200 euro excl. BTW, bij een 'normale' webpagina.

Bart blogt voor kinderopvangtotaal

2011-04-04T07:32:00.000-07:00

Beste lezers,

Het is prachtig om een blog te hebben over natuureducatie. Allemaal leuke lezers die wat met natuur en educatie hebben. Maar het is deels wel 'preken voor eigen parochie'.
Nu valt er genoeg te vertellen, maar het is ook leuk om je boodschap verder de wereld in te slingeren.
Vandaar mijn enthousiasme dat ik nu voor een druk bezochte website voor de kinderopvang als 'estafetteblogger' mag optreden. Wil je de weblog bekijken, klik dan hier.
Deze weblog verwijst uiteraard weer naar mijn eigen weblog voor tips en workshops voor de kinderopvang. Die lees je hier.

Ik hoop uiteraard ook op belangstelling voor mijn workshops op maat voor de kinderopvang.
Binnenkort geef ik bijvoorbeeld bij kinderopvang kindeRdam (Gelegen aan natuurspeelplaats 'de speeldernis') een workshop over natuuractiviteiten en taalontwikkeling. Ik houd je daarvan op de hoogte.

Mocht je dit een leuk bericht vinden om te delen, twitter en facebook het dan verder de wereld in.

Alvast bedankt.
Bart

Afval opruimen leuk of straf?

2011-03-12T09:00:00.000-08:00

Toen ik vanochtend met acht kinderen het Libellebos aan afvalvrij maken was, kregen we vele reacties. Maar de raarste was toch wel 'of we straf hadden?'. Ook waren er reacties of de kinderen dan nu wel zouden leren om het bos verder schoon te houden. Sorry, maar de meeste 9 en 10 jarigen zijn behoorlijk milieuvriendelijk en hebben nog goed tussen hun oren zitten dat afval in de vuilnisbak moet. Al gaat het wel eens mis natuurlijk.

Gelukkig waren deze kinderen gewoon lekker enthousiast.

Je moet het natuurlijk wel leuk maken. Zo hadden we een prijs voor het meest bizarre stuk afval.
En dit jaar ging de prijs naar een prullenbak die van z'n sokkel was gesloopt.
Een prullenbak als zwerfafval, dat was toch wel heel bizar!
Andere bizarre dingen waren: 'een pak kranten' in de sloot. Wie doet nou zoiets?
Een stukgeknaagde voetbal. En een zelfgemaakte speelgoedauto.

De grootste vervuilers vandaag bleken uit ons onderzoek:
* alcoholisten (gezien het aantal flessen en blikjes)
* kauwgometers (gezien het aantal verpakkingen)
* rokers (gezien het aantal aanstekers)

De foto hierboven is van vorig jaar. Toen had het afgewaaide Chinese dakje (dat boven de schoorsteenbuis van de centrale verwarming hangt) gewonnen.

De marketing van NME

2011-02-08T03:40:00.000-08:00

De boodschap om natuur- en milieuvriendelijker te leven, wekt in het huidige klimaat weinig enthousiasme op. Voordat het kabinet Rutte aan de macht kwam, was scepsis over natuur en milieu nog vooral een hobby van de forumleden op nujij of geenstijl. Maar met het aantreden van Rutte en zijn vrienden, is het afgeven op natuursubsidies, windmolens en dergelijke salonfähig geworden.

Misschien komt het omdat de natuur- en milieusector haar enthousiasme maar matig verkoopt. Op de linkedin-groep van Natuurmonumenten heersen verhitte discussies over het behoud van de EHS (Ecologische Hoofd Structuur). De hardliners blijven op hun standpunt staan: Natuur is er voor de Noordse woelmuis, en daarvoor hebben we de EHS nodig (gechargeerd, ok). De andere groep ziet wel wat in samenwerking met boeren (oef), jagers (wàat jagers?!), recreanten (tja, moet dat?).
En volgens mij is deze ‘hardliner’- houding in meer natuur- en milieukringen herkenbaar. Want die windmolens bij Urk moeten er komen, ook al is iedereen tegen.

Volgens mij kunnen we leren van de reclamecampagnes op TV. WNF heeft prachtige filmpjes met prachtige gouwe ouwe-hits. De filmpjes zijn er voornamelijk op gericht om de kijker ‘het wonder van de natuur’ te laten inzien. Niks EHS, niks klimaatverandering. Maar ‘kijk eens hoe mooi het is’!

De Albert Heijn haalt zonder veel ruchtbaarheid de ecologische producten in de schappen. Let vooral maar eens op bij het vlees. Het is scharrel hier, en bio daar. Let vervolgens op de winkelkarretjes en –mandjes van uw medeconsument en oordeel zelf. Het wordt verkocht! En waarom? Het ziet er goed uit. Het geeft een goed gevoel. Je huisgenoot (veel studenten kopen bio) doet het ook.

Een paar maanden geleden hoorde ik, volgens mij op Business News Radio, dat het bedrijfsleven de meeste positieve invloed uitoefende op duurzaamheid. Dus niet de overheid, niet Natuurmonumenten, niet Vroege Vogels of de milieubeweging. Nee, dat doen de mannen en vrouwen in (mantel)pak en de ingenieurs. Die willen uit innovatie- en prestatiedrang de nieuwste duurzame technieken inzetten. Kennelijk is het enthousiasme voor duurzaamheid dus wel springlevend.

Van bovenstaande voorbeelden zou de NME-sector kunnen leren. Laat eens zien hoe mooi de natuur is, zoals het Wereld Natuur Fonds. Zorg voor mooie coole spullen met uitstraling, zoals de Albert Heijn eco ‘hip’ maakt. Maak gebruik van de factor competitie of drang tot innovatie zoals veel moderne bedrijven doen.

Ik geef hier wat concrete tips:
• Richt je meer op het voortgezet onderwijs en volwassenen: organiseer ‘het duurzaamste idee van Nederland’-activiteiten. (zulke dingen gebeuren al her en der)
• Haal een stofkam door de uitleen. Ziet het er allemaal nog wel degelijk uit? Deugt de inhoud nog wel? Straalt het uit wat je wilt uitstralen? Verbeter je handleidingen!
• Maak je boodschap positief. De natuur is mooi en we kunnen het nog mooier maken. Natuurbeleving, natuurclubs, natuurspeelplaatsen, smulbossen zijn nog steeds prima middelen om mensen enthousiast te maken voor de natuur.

Ik doe mee, jullie ook?

Trouwens, als je dit bericht leuk of nuttig vindt, twitter het dan lustig in cyberspace. En als je advies of hulp nodig hebt bij het verbeteren van producten of het ontwikkelen van leuke natuuractiviteiten? Jullie weten mij te vinden, hoop ik.

Praktische tips voor natuuractiviteiten in de kinderopvang

2011-01-13T12:16:00.000-08:00

Zoals je misschien weet, organiseer ik ook workshops over natuur in de kinderopvang.
In de kinderopvang blijkt erg veel behoefte te bestaan aan praktische tips en ondersteuning voor natuuractiviteiten. In sommige gevallen pakken ze het groots aan. De hele speelomgeving wordt ingericht als ontdek- en avonturentuin. Maar vaak probeert de kinderopvang er met weinig middelen iets moois van te maken. En waarom ook niet?

Bij elk aanbod hoort uiteraard een website. En voor mijn workshops voor de kinderopvang is dat deze.
En omdat de gemiddelde websurfer zich snel verveelt, moest deze site 'dynamisch' worden.
Daarom is nu de voorpagina vervangen door een weblog met steeds nieuwe tips om met peuters, kleuters en oudere kinderen te doen. De pagina met mijn aanbod voor cursussen en workshops kun je aanklikken.

Op de weblog kun je je net als voor deze weblog abonneren. Stuur mij dan een mail met de titel: aanmelden weblog natuur in de kinderopvang. Je kunt mijn websites ook volgen als je een google-account hebt.

Veel plezier met natuuractiviteiten, en ik hoop van je te horen.
Tips voor natuuractiviteiten en leuke links zijn ook welkom.

Groene groet,
Bart de Koning

Trendwatchen

2010-12-27T07:08:00.000-08:00

In deze blog wil ik even voor trendwatcher spelen. Want 2011 wordt een belangrijk jaar voor Natuur- en milieueducatie, en tegelijk ook voor mijn bedrijf.
Dus: 'Waar gaan we in het nieuwe jaar naar toe?'

NME gaat twee richtingen uit.

1. De natuurbeleving, het bevorderen van buiten spelen, kinderen natuuravonturen laten beleven, wordt steeds belangrijker.

2. Een andere richting wordt duurzaamheid en vooral energietransitie. Dus hoe krijgen we Nederland klaar voor duurzame energie en duurzame producten.

Natuurbeleving

Werkbladen zijn uit. Op avontuur gaan is in.

En je hebt die werkbladen ook niet meer nodig. Je kunt ook opdrachten doen door diergedrag na te doen en zo de natuur te begrijpen, paddenstoelen te zoeken en ze te fotograferen, videoreportages laten maken met vo-leerlingen, interviews laten doen met de boswachter en wandelaars. Of gewoon zoals bij het Bewaarde Land of Natuurwijs het bos als speel- en leefplek te ervaren.

NME aan basisscholen raakt uit. Aandacht voor natuur bij BSO's, kinderopvang, bredeschool-activiteiten na schooltijd raakt in.

Basisscholen kiezen vaak voor methodes. De methodes worden completer, en daarbij wordt de ondersteuning door leskisten en lesprogramma's minder nodig. Basisscholen hebben minder tijd, vinden moeilijker ouders. Ik juich het niet toe, vind het jammer. Maar ik zie NME verplaatsen naar naschools, naar de BSO, en zelfs voor peuters in de kinderopvang. En ook als keuzeonderdeel bij Brede School-activiteiten.

Met z'n allen naar het bos raakt uit. Het aanleggen van speelbossen, groene avonturenspeelplaatsen, vlakbij nieuwe Brede School-gebouwen raakt in.

Met de ontwikkeling van nieuwe Brede School-gebouwen in nieuwe wijken is er meer aandacht en ruimte voor de omgeving van de school De mogelijkheid om gericht speel- en ontdekbosjes/bossen aan te leggen direct bij de school. Schooltuinen specifiek om oogst van te halen, raakt ook een beetje uit. Dat wordt gecombineerd met ontdektuinen, met vlindertuinen, kleinebeestjes-tuinen. En ook wel terecht, want natuur is meer dan sla en tuinkers laten groeien en oogsten.

Natuureducatie voor alleen natuur- en milieubewustzijn raakt uit, natuureducatie als onderdeel van een gezonde en rijke ontwikkeling van kinderen raakt in.

Tegelijk met de verschuiving van NME voor het onderwijs, naar NME als onderdeel van o.a. de kinderopvang, verschuiven ook de doelstellingen van NME. Bij de kinderopvang (BSO en peuters) zitten ze niet te wachten op ' natuur- en milieubewustzijn' . Daarentegen wordt buitenspelen en in contact komen met de natuur als wezenlijke verrijking gezien van de ontwikkelingsmogelijkheden van (jonge) kinderen. Bewegen, motoriek, ontdekken, gezond gedrag, samen spelen, zijn belangrijke pedagogische doelstellingen waar natuuractiviteiten aan bijdragen.

Duurzaamheid

Omdat NME steeds meer beleidsondersteunend dient te zijn, worden de pijlen steeds meer gericht op duurzaamheidseducatie. Ik zie NME-centra druk op zoek naar lesmateriaal over duurzame energie. Driftig proberen ze scholen te werven voor warme truiendag, groene voetstappen, Sarah's Wereld en duurzame dinsdag. Er moet voor worden gewaakt dat dit soort lessen wel blijft toevoegen aan de kerndoelen voor het onderwijs, en ook dat scholen niet worden overvoerd door initiatieven die in hun ogen mogelijk 'worden opgedrongen' door de gemeente.

Dit laatste hoeft uiteraard niet het geval te zijn als men aansluit bij behoeften en trends in het onderwijs.
In zowel het basisonderwijs als in de eerste jaren voor het voortgezet onderwijs is een ontwikkeling gaande naar meer techniek en gebruik van ICT in het onderwijs. Ook zijn veel kinderen goed in 'creatief nadenken'. Richten op innovatieve oplossingen in plaats van regels voor milieugedrag. Computers, internet, powerpoint, techniek, audiovisuele middelen als digitale camera's en videocamera's horen daarbij. Sluit je als NME aan bij waar de scholen behoefte aan hebben, dan zit je goed.

Tenslotte, ik heb er eerder een blog aan gewijd: Duurzaamheidseducatie kan ook juist de technische en innovatieve/creatieve kinderen aanspreken als je het goed doet. In dit geval is natuurbeleving als basis, dus helemaal niet zo belangrijk.

Andere ontwikkelingen

* NME moet inspelen op het gebruik van computers en digibord.
Het oude schoolbord is bijna verleden tijd. TV met video of dvd in de klas wordt zeldzaam. In de meeste klassen staat tegenwoordig een digibord aangesloten op het internet. De NTR (de nieuwe educatieve omroep) speelt hier uitstekend op in. De beste site waarop je filmpjes kunt vinden is: www.schooltv.nl/beeldbank). In leskisten zitten vaak nog oude video's of dvd's. Daar heeft een leerkracht steeds minder aan.

Ik ben met mijn bedrijf bezig om een nieuwe website te maken met allerlei pagina's met filmpjes en weblinks ter ondersteuning van themalessen, bv. vlinders, het weer, afval etc. De leskisten die ik aanbied zijn ook voorzien van een webpagina voor het digibord, kijk voor een voorbeeld op http://www.afvalles.blogspot.com/.

* Handleidingen in leskisten zijn vaak aan vernieuwing toe.
Ik werk voor een aantal NME centra aan het digitaliseren en verbeteren van handleidingen van leskisten en materiaalzendingen en dergelijke. Bij het verbeteren kom je handleidingen tegen waar je van schrikt. Vaak zijn ze onoverzichtelijk, ontbreken goede leerdoelen, staan er talloze (half) uitgewerkte lessuggesties in, maar ontbreekt een duidelijke lesopbouw met introductie, kernles, verwerking en evaluatie.

U kunt mij inhuren voor het verbeteren van handleidingen van leskisten en lesprojecten, mocht u ook de indruk hebben dat daar het nodige aan schort.

Tenslotte

Met de aangekondigde bezuinigingen en de bekoelde liefde voor natuur en milieu van dit kabinet, zou je de toekomst van NME somber in kunnen zien. Ik denk zelf dat dat niet nodig is. Zeker niet als de NME-sector inspeelt op bovengeschetste en andere trends. Daarvoor is wel een innovatieve instelling nodig, en in sommige gevallen een ruimdenkende geest en de bereidheid om samenwerking te zoeken.

Als NME-enthousiasteling wens ik jullie in elk geval een buitengewoon mooi, groen en duurzaam 2011 toe.
Misschien is deze blog ook interessant voor uw eigen website. U bent van harte uitgenodigd om deze blog, eventueel met kleine aanpassingen, over te nemen. Laat u het mij wel even weten?

Hondenbezitters voor natuurbescherming

2010-11-07T10:52:00.000-08:00

Honden zitten een beetje in het verdomhoekje bij natuurbeschermers en -educatoren.
Honden poepen, ze lopen los, sommige kinderen zijn er bang voor, ze verjagen de vogels enzovoorts.

De hondenbezitter moet goed op de bordjes letten. Want een gemiddeld natuurgebied is tegenwoordig opgedeeld in talloze zones: 'de hondengedoogzone', het 'hondenlosloopveld, waar je de poep niet hoeft op te ruimen' en vooral een heel groot gebied waar 'honden uit den boze zijn'.

Misschien hebben de natuurbeschermers een punt als ze klagen over het verstorende karakter van deze semi-wilde beesten. Maar met deze blogpost wil ik toch graag een lans breken voor de hondenbezitter als partner/ambassadeur voor natuur in en rond de stad.

Want, zijn straks alle blaadjes van de bomen gevallen, giert de koude wind om het huis en is het bos grijs en nat, dan zie je nog vooral hondenbezitters in het groen. Hondenbezitters die snel op hun achterste benen staan (en honden op hun pootjes) als er van overheidswege wordt geroepen dat dit stukje kruimelnatuur wel opgeofferd kan worden aan de woningbouw, of aan de aanleg van voetbalvelden of een golfbaan, omdat er toch geen 'hond' komt in de natuur. En met dat laatste hebben ze het dus mis!

Natuurbeschermers, natuureducatoren en hondenbezitters van dit land, jullie hebben hetzelfde belang. Het behoud van natuur en groen, dichtbij de stad, dichtbij de mensen. Werk dus samen, in plaats van elkaar het leven zuur te maken met allerlei verwijten over roodborstjes wegjagen, of verbodsbordjes plaatsen. Zeker in deze tijden waar de natuur er in de politiek er bekaaid af komt, moeten alle liefhebbers van in de natuur zijn, zich sterk maken voor het behoud er van. Zoveel mogelijk draagvlak! Dus niet alleen van gerespecteerde natuurliefhebbers, maar ook van de hondenuitlaters, de mountainbiker, de ouders met kinderen, de huttenbouwers, de vliegeraars en hardlopers!

Veel plezier in het bos!

Heb je ooit wel eens rupsen horen poepen?

2010-10-27T06:41:00.000-07:00

Aan 't einde van de winter

bespringt mij als een leeuw

een radeloos verlangen

naar ijs en bergen sneeuw

plots wordt mijn blik gevangen

door een kleine dappere bloem

dan wil ik enkel voorjaar

met bijtjes en gezoem.

Mede natuurbelever Jeanette Boogmans heeft de praktijkgids natuurbeleving 'rupsen horen poepen' geschreven. Bovenstaand gedicht maakt op een mooie manier duidelijk waar dit boek over gaat: 'over het je laat verrassen door de natuur in alle jaargetijden'.

Ik ken Jeanette goed als vriendin en als collega-natuurgids. En tijdens het doorlezen van alle doldwaze ideeen, zie ik haar zo lopen langs de uiterwaarden met haar dochter, door de bossen tijdens een natuuravontuur, of met Schierse badgasten al baggerend door het wadslik op zoek naar alikruikjes.

Het boek ademt enthousiasme uit. Honderdduizend ideeen, verhalen, mooie illustratieve foto's en gedichtjes van eigen hand. Natuurbeleving moet je natuurlijk doen, veel eerder dan erover lezen. Maar met deze ideeen kun je je praktijk als begeleider van activiteiten wel enorm uitbreiden. Dus lees het op een dag met echt hondenweer. En zodra de zon er even tussendoor piept, sleep dan je lief, je kinderen of als je die niet hebt je buurkinderen mee naar buiten - de natuur in, de buurt in, langs de rivier, de duinen of de modderpoel en beleef het. Je kunt net als Jeanette's dochter Linde Boogmans kiezen voor de zachte route met al die pluizige magnoliaknoppen. Maar eigen thema's zijn natuurlijk ook welkom.

In een recensie horen ook kritische noten. Al kan ik ze maar moeilijk bedenken. Misschien komt de gids die een handleiding wil voor kant en klare belevingsroutes een beetje bedrogen uit. Rupsen horen poepen is als een kookboek met kleine gerechtjes. Als je een heel diner wilt samenstellen, vraagt dat nog heel wat van je creativiteit.

Het boek maakt mij in elk geval vrolijk. Zo vrolijk dat ik nu mijn wandelschoenen ga aantrekken, regenjas, pet op, en hier op Schiermonnikoog een tochtje ga maken door de winderige herfstnatuur, ter voorbereiding aan een avondexcursie die ik straks ga geven. Inspiratie opgedaan uit het boek? Jawel. Ik las een 'snuifmoment' in tijdens de excursie, waarin de deelnemers op zoek gaan naar verschillende geurtjes uit het bos.

Meer informatie vind je op de website van Jeanette

Bart

Alles draait om de eenvoud

2010-10-18T12:34:00.000-07:00

Dat verzuchtte ik binnensmonds toen ik de dikke wintervakantiemagazine van SNP uit m'n postbusje haalde. Weer een boek dat je het gevoel geeft, dat je toch echt wat hebt gemist als je niet ééns in je leven een sneeuwschoenenexpeditie langs IJslandse warmwaterbronnen hebt gelopen. En dan natuurlijk in de meivakantie met de kids op fotoexpeditie in Costa Rica... allemaal volledig verantwoord eco natuurlijk. Ja hoor... Kan het niet allemaal een beetje minder. Is er in Nederland niks meer te ontdekken?
Natuurlijk wel!! Bij deze een oproep aan alle reislustige yuppen en de hen bedienende reisorganisaties: verzin eens wat eenvoudigs... dichtbij... spannend en nog veel duurzamer! Droom je mee..?

Wat kun je niet allemaal voor spannends bedenken:

* Je eigen eten verzamelen in de uiterwaarden. Rozenbottels, vlier en bramen plukken. Vissen op brasem. Jam en appelmoes maken, en de vis roosteren op een kampvuurtje. En kamperen in je eigen gebouwde takkenhut met landbouwplastic (tegen de regen) langs de rivier?

* Op een trektocht door de Veluwe. Wild kamperen of onder de sterrenhemel. Ontmoetingen met edelherten en wilde zwijnen en 's nachts genieten van de nachtegaal. Deze optie schijnt overigens al mogelijk te zijn. Maar er kunnen vast nog wel meer mensen mee?

* Met je kinderen op een kayaktour vanuit Amsterdam langs de nieuwe IJburglagune (want zo ziet het er echt uit) naar de Diemervijfhoek. Alwaar je aan land gaat, nog even lekker zwemmen. Broodjes bakken boven een vuurtje, overnachten in tent of hut en de volgende dag weer naar huis kayakken?

* Met een zeilboot een trekking maken over de Waddenzee. Dit soort reizen bestaan uiteraard al. Maar hoort wel bij deze opsomming.

* In Duitsland wordt door senioren massaal op fietsvakantie gegaan. Er zijn meerdere organisaties waar je allerlei fietsreizen langs rivieren kunt boeken, en iedereen kent de Elbe-, Weser-, Donau- en Altmuhlfietsroute. Café's hebben hun kamers boven weer afgestoft, en fungeren weer als oude herberg. De dorpjes hebben een nieuw leven. Maar wie kent in Nederland de NAP-fietsroute? (van Breda naar Nieuweschans).

Een drempel zou kunnen zijn dat natuurbeschermingsorganisaties als Natuurmonumenten, SBB en de Landschappen hun gebieden 'te heilig' beschouwen om zomaar toeristen in te laten overnachten, of om kampvuurplekken te maken enzo. Dat zou toch jammer zijn. Nederland kent superspannende natuur. En het is raar dat veel Nederlanders denken dat echte natuur alleen in Noorwegen, IJsland of het Atlasgebergte te vinden zou zijn.

Ben benieuwd of jullie nog meer creatieve ideeen hebben.

Bart

Flow en superspannende momenten bij natuureducatie

2010-09-14T04:55:00.000-07:00

Ik ben me aan het verdiepen in de begrippen 'flow' en

'significant life experiences' (superspannende momenten) als onderdeel van natuureducatie. Hierover is een interessant en belangrijk artikel te vinden op internet. Flow betekent in mijn eigen woorden vooral 'zo lekker spelen/ bezig zijn, dat je even nergens anders meer aan denkt'. Een typische flow-ervaring voor mij is bijvoorbeeld een lange fietstocht door de natuur, of een wandeling over de Schierse Oosterkwelder. Voor kinderen is het veel makkelijker om in een 'flow' te raken. Kijk maar eens hoe kleuters uren bezig kunnen zijn met een heksensoepje te maken van rozenbottels, gras en blaadjes.

Superspannende momenten zijn anders. Dat is iets 'heel spannends' meemaken. Misschien wel iets bedreigends.. dat je maar moet afwachten of je het er wel heelhuids van afbrengt. Ik kan mij zelf dit soort ervaringen wel herinneren. Mijn moeder, broer en ik beklommen op op een Noorse hoogvlakte een keer een berg. Eigenlijk was die berg steiler dan we dachten. En het was ook eng om hem te beklimmen. Maar toen ik met knikkende knietjes weer terug was bij de auto, was ik wel zo trots als een pauw. Voor kleine kinderen is een flinke tocht door een moerasbos misschien al iets wat er op lijkt.

Goed, flow- en superspannende momenten blijken waarschijnlijk het meest bepalend voor hoe iemand later tegen de natuur aan kijkt, en zijn dus reuze belangrijk om effect te sorteren met natuureducatie en georganiseerde natuurbeleving. Wat betekent dit voor het aanbod van nme-centra en bezoekerscentra.
Als je kritisch kijkt naar je aanbod, kan het de kinderen dan wel genoeg flow en spanning bieden? Kortom maakt onze NME wel genoeg indruk? Ik ben bang van niet.
Misschien willen we onze doelgroep wel teveel kennis meegeven, en vergeten we daarin de beleving.
Misschien willen we onze activiteiten teveel structureren, en vergeten we daarbij de vrijheid om dingen zelf te ontdekken.

Ik kom eigenlijk ook tot de voorzichtige conclusie dat de doelgroep basisonderwijs misschien wel niet de meest voor de hand liggende doelgroep is voor het bieden van dit soort natuurbeleving. Er is een duidelijke behoefte vanuit de kinderopvang (0-12 jaar) voor natuureducatie. En de kinderopvang biedt misschien veel meer ruimte voor ontdekkende, speelse, belevende en meer ongestructureerde natuurbeleving met in elk geval flow-ervaringen. In de kinderopvang is het namelijk nog steeds geen hoofdzaak om de kinderen iets te leren. Gelukkig maar!

Eigenlijk zijn ouders de belangrijkste doelgroep. Bedenk maar eens wanneer je zelf de meest bijzondere natuurervaringen meemaakte. Dan waren het toch vaak je ouders die je meenamen om te kamperen langs een snelstromende beek met ringslangen en ijsvogels. Waar je dammen in ging bouwen en waar je met de kano op ging varen. Motiveer dus de ouders om dit met hun kinderen te doen. Om dit hun kinderen te gunnen! Ouders bereik je vooral via de massamedia, maar misschien ook wel met cursussen via bv. de volksuniversiteit. Schrijf als NME-centrum of natuurorganisatie eens een stuk in het huis- aan huisblad of in de Libelle, de OOk (voor opa's en oma's) of de Esta.

Andere clubs waar kinderen flow- en superspannende momenten kunnen meemaken zijn bijvoorbeeld organisaties die jeugdkampen organiseren. Denk aan het Woeste Land (jongeren van het IVN) en scouting. Commerciele vakantieparken als Landal Greenparks doen ook steeds meer aan natuuractiviteiten voor kinderen en gezinnen.

En wat doe je er zelf aan Bart?
De activiteiten waarbij ik steeds meer merk dat ik een flow-ervaring verzorg, of misschien soms wel een superspannend moment (zeker voor een kleuter), zijn mijn kinderfeestjes in het bos. Vooral jongentjes (maar gelukkig ook meisjes) worden gelukkig van de 'stoere feestjes' waarbij we ons camoufleren, katapulten maken, op zoek gaan naar een huilende wolf, en schuilhutten bouwen. Soms, zo mogelijk, maken we zelfs een vuurtje met zelf gezocht hout.
Dit soort ervaringen dienen ook steeds meer als aanknopingspunt voor mijn aanbod aan workshops voor de buitenschoolse opvang . Zo hoop ik als zzp-er, in samenwerking met andere zzp-ers zoals Jeanette Boogmans van Zebrarups natuureducatie, Petra Wilbrink van Alma Terra en Agnes Meijs van natuurlijkheden mijn steentje bij te dragen aan kinderen die zich prettiger voelen in de natuur.

En wat denken jullie ervan? Graag hoor ik jullie reacties hierover.

Met vriendelijke groet,
Bart de Koning

'Het Oergevoel': het Nederlandse antwoord op 'Het laatste kind in het bos'

2010-07-16T10:13:00.000-07:00

Agnes Meijs heeft vanuit haar ervaring als begeleider van natuurbelevingsactiviteiten een belangrijk boek geschreven: 'Het Oergevoel'. Het is een zeer persoonlijk betoog geworden hoe je kinderen weer terug krijgt in het bos. Met andere woorden: Agnes Meijs begint waar Richard Louv met zijn treurige verhaal dat kinderen niet meer buiten spelen (Het laatste kind in het bos), ophoudt. "Vraag je kinderen of ze meegaan naar het bos, dan zijn ze niet enthousiast - vraag je ze of ze samen met je een vuur willen maken, dan roepen ze in koor 'ja cool'!", aldus Agnes. Iets wat iedere natuurbegeleider wel zal herkennen.

De schrijfster bouwt haar betoog op vanuit de gedachte dat kinderen en volwassenen nog steeds de oeroude instincten hebben van de jager/verzamelaar, of van de eerste landbouwers. Een mooie aanleiding om daar omheen activiteiten te beschrijven die de kids weer verbinden met de natuur. Maar mijns inziens ook een beperking. Er zijn mijns inziens meerdere wegen naar Rome. Soms worden ook activiteiten van bepaalde natuurorganisaties als bekend verondersteld (Bewaarde Land, Kokopello, Prehistorisch dorp 'Haps'), terwijl ze dat voor veel lezers niet zijn. Dit had ondervangen kunnen worden met een kadertje met informatie.

Agnes ziet ook een 'scheiding van geesten' in de natuureducatie. Tussen de meer rationele, bestuderende kant van natuureducatie. En de meer vrije op beleving gerichte manier van natuureducatie. Meteen ook aangevende dat de laatste groep vaak ten onrechte in het hoekje van de 'zwevers' wordt neergezet. Die 'scheiding van geesten' komt volgens mij vaak voort uit 'praktische bezwaren'. Als NME-centrum ben je soms gebonden aan de uitleen van een leskist, of het inzetten van niet opgeleide ouder-begeleiders of leerkrachten. Dan kies je al snel voor een helder natuurpad in plaats van een vrije zwerftocht door de natuur.

In het boek vind je verder vele concrete beschrijvingen van oeractiviteiten. Dat begint bij de 'jagers en de verzamelaars' en gaat vervolgens verder met de 'oeroude landbouw'- activiteiten. Deze activiteiten zijn duidelijk geinspireerd op activiteiten waar de schrijfster zelf veel ervaring mee heeft. 'Het Bewaarde Land' waar schoolkinderen het bos ervaren vanuit de elementen lucht, water, vuur en aarde; Flowlearning van de Amerikaan Joseph Cornell (Sharing Nature with Children) en ook wat belevingsactiviteiten van 'Earth Education'. Het prettige van deze beschrijvingen vind ik, dat ze niet verplichtend zijn. Dus niet: 'zo moet je het doen', 'die volgorde moet je aanhouden'. Integendeel, als je het boek leest, kun je je het plezier voorstellen van de onvoorziene ontdekkingstocht die de kinderen samen met begeleider Agnes ervaren tijdens hun verblijf in de natuur.

Het boek eindigt met beschouwingen over het verschil tussen jongens en meisjes. Heel terecht kaart Agnes aan dat veel vrouwelijke natuurbegeleiders het meer fysieke en agressieve spel van jongens proberen in te tomen, en dat je dat nu juist niet moet doen. Daarbij wel aangetekend dat er toch voor wordt gepleit om die agressieve energie om te buigen in een gerichte krachtmeting. Bijvoorbeeld, stokken waar jongens mee slaan, om te bouwen in wandelstokken. Of het tegen bomen slaan om te zetten in 'duwen'. Waarom? Zo keur je 'jongensenergie' toch weer af. De natuur kan mijns inziens wel een stootje verdragen (behalve in de echte natuurreservaten) en het zou geen kwaad kunnen om jongens toch even hun gang te laten gaan, zolang het niet ernstig uit de hand loopt.

Verder besteedt het boek aandacht aan culturele verschillen. Agnes komt hier volgens mij niet uit. Wat logisch is, want er zijn natuurlijk heel veel culturen. De opmerking dat allochtone kinderen de natuur meer als gebruiksnatuur zouden zien, of dat ze je 'niet aankijken' of 'fysiek contact' vermijden, geldt lang niet voor iedere cultuur. Het is eigenlijk de vraag of je wel iets toevoegt met het aanduiden van deze culturele verschillen. Het is hooguit zinvol om je bewust te zijn dat niet elk kind hetzelfde in de natuur staat als jij als begeleider. Maar dan verschillen Nederlandse kinderen daar net zo goed in.

Samengevat vind ik het boek zeer zinvol voor allerlei natuurbegeleiders, of ze nu lid zijn van het IVN, of bijvoorbeeld als pedagogisch medewerker in de Buitenschoolse Opvang werken. Het leukste zou zijn als kinderbegeleiders - die wel wat meer vrijheid en beleving in hun activiteiten zouden kunnen inbouwen- het zouden lezen. Door de persoonlijke stijl van Agnes kunnen juist deze mensen zich laten inspireren om aan hun vaardigheden als natuurbelevingsgids te werken. Het boek mag daarnaast in geen enkele bibliotheek van NME-centra of bezoekerscentra ontbreken, en is een aanrader voor bijvoorbeeld natuuroudercursussen. Eigenlijk zou iedere ouder het boek moeten lezen! En dat daarna in de praktijk brengen in de natuur uiteraard!

Het boek 'Het Oergevoel' van Agnes Meijs is o.a. via http://www.bol.com/ te bestellen.

Fietsen bij de Oosterburen

2010-05-20T14:35:00.000-07:00

Beste vrienden van de nme-weblog,

Vanaf vrijdag 28 mei ben ik twee maanden fietsen in Duitsland. Waar de reis precies naar toe gaat hangt van de wind, het weer en de kracht in de benen af. Het kan nog alle kanten op, en dat is nu juist zo mooi!
Lekker uitwaaien, van de natuur genieten, cultuur opsnuiven, beetje schrijven en op z'n tijd een Weizener bier en eventueel een bockworst. Ik kan niet wachten.

Niet dat ik trouwens helemaal stil zit... Ik zal wel eens mijn mail bekijken. En daar ook wel op reageren (als ik het leuk vind ;-)) Bovendien houd ik een weblog bij, namelijk: http://www.oosterburen.blogspot.com/ .
Geen gewone blog, maar hopelijk een interessant reisverslag met alles wat u altijd over Duitsland wilde weten, maar nooit durfde te vragen.. Hoe je in hemelsnaam de weg naar Hamelen kunt vinden bijvoorbeeld.
Of hoe het geboortehuis van Bach er uit ziet. Een objectieve recensie van zeldzame Duitse bieren. En misschien ook wel een verslag over een enkel Duits Nationaal Park. Om in NME-sferen te blijven.

U kunt zich op de site automatisch abonneren (onderaan) op feeds. De feeds vindt bij het vakje favorieten tussen de favorieten en de webgeschiedenis.

Veel plezier ermee, en ik vind het leuk om jullie reacties te lezen.

Een goede zomer toegewenst!

Wil jij je kinderen verrassen met de natuur?

2010-05-10T07:40:00.000-07:00

Je gunt je kinderen toch natuur? Lekker buiten spelen, ravotten, ontdekken, pissebedden vangen en hutten bouwen.

Voor iedereen die met kinderen werkt of als ouder of grootouder kinderen enthousiast wil maken, heb ik 'natuursurprise-kaarten' ontwikkeld. Dat zijn fotokaarten met een leuk idee om buiten te doen. Bijvoorbeeld heksensoep maken, vleermuizentikkertje spelen, jezelf camoufleren, schaduwen tekenen of katapulten maken.

Op http://www.natuursurprises.blogspot.com/ zie je een aantal voorbeelden. Alle 32 kaarten kun je downloaden via een geheime link. Voor 10 euro mail ik deze aan je. Vraag deze aan door een mail te sturen aan: bart@natuureducatie.com

Je ziet ook een aantal voorbeelden via deze directe link.

Voor een duurzame toekomst heb je niet alleen natuurliefhebbers nodig

2010-04-02T05:38:00.000-07:00

Verwondering en beleving van de natuur is de motivatie voor duurzaam gedrag. Zo wordt algemeen aangenomen binnen de NME-wereld. Maar kunnen alleen natuurliefhebbers iets betekenen voor een duurzame toekomst? Ik denk zelf van niet. Er zijn andere motivaties mogelijk om te werken aan duurzaamheid.

Zo luister ik regelmatig naar BNR (Business Nieuws Radio), of kijk ik naar het ondernemersprogramma op AT5: Amsterdam Inc. In beide zakenprogramma's komt duurzaamheid heel vaak aan de orde. En meestal niet gepromoot door de 'groene mens', maar juist door de technicus of de innovatieve ondernemer.

Ik kan me heel goed voorstellen dat juist kinderen met een meer technische motivatie, het hartstikke leuk vinden om oplossingen te bedenken voor het uitvinden van energiezuinige apparaten, cradle to cradle-concepten, elektrische auto's, manieren om zeldzame aardmetalen uit mobieltjes en beeldschermen te halen enzovoorts. Daarvoor hoef je het niet persé leuk te vinden om een regenworm vast te houden. Of te weten wat het verschil tussen een eik en een beuk is.

Voor NME zou het een uitdaging moeten zijn om techniekonderwijs en duurzaamheid te integreren. Dat zal nog een hele klus zijn omdat er binnen de NME niet veel mensen werken met een technische achtergrond. Dat wordt dus bijleren of samenwerken met organisaties die wel kaas hebben gegeten van duurzaamheid en techniek.

K's Choice laat jongentje zich verwonderen over slakken.

2010-04-02T05:18:00.000-07:00

Geweldige videoclip.
De fantasie gaat met het kereltje op de loop. Maar dat kun je je zo voorstellen.
Geniet ervan!

Een teek van deze tijd (en andere buitenspeeldilemma's)

2010-03-15T05:08:00.000-07:00

Het is weer 'tekentijd'. En dat valt samen met buiten-speeltijd. Hutten bouwen, knikkeren tussen de struiken, struinen door het bos, bomen klimmen. Allemaal dingen die je kinderen graag zou gunnen. Maar waar angst over heerst vanwege een heel klein rotspinnetje: 'de teek'.

Trouwens niet alleen kleine rotspinnetjes verhinderen ouders en jeugdleiders om kinderen onbekommerd door het bos te laten struinen. Bedreigingen voor kinderen zijn er overal: spuiten van junks, pedofielen, hondenpoep, valkuilen, zwervers, giftige bessen en paddenstoelen, hooikoorts, modderschoenen, bomen waar je uit kunt vallen en je benen kunt breken enzovoorts.

En het is allemaal waar! Waar, maar toch ook vrij zeldzaam! (behalve dan die modderschoenen).
In mijn ruime ervaring als kinderfeestjesleider in het bos, blijken kinderen zich pas echt zeer te doen als ze op de terugweg struikelen op het grindpad. Eindeloos hebben ze over omgevallen bomen lopen balanceren, hutten gebouwd en in bomen geklommen. Terug in de bewoonde wereld, vallen ze tijdens het rennen naar de auto. Volgens mij is een tegelplein met voetballende en karretjes rijdende kinderen dan ook een stuk gevaarlijker is dan een struintuin met een klimboom en enkele brandnetel.

Daarvoor is nog een reden:
Begeleiders zijn op een schoolplein vaak minder alert dan als ze met kinderen in een bos aan het spelen zijn.
Als je hutten gaat bouwen, verstoppertje gaat doen, een dierengeluidenspel organiseert, zul je als begeleider meer meedoen en opletten. Gewoon al omdat je je meer zorgen maakt als de kinderen even buiten beeld zijn.

Ook zul je je als begeleider van een bosactiviteit beter voorbereiden. Het is aan te bevelen om van te voren even door het speelbos te lopen en te kijken of het niet gebruikt wordt als homo-ontmoetingsplaats of als hondentoilet.

En dan tot slot onze gevaarlijke teek.
Jawel, de tekenziekte bestaat. En ook kinderen lijden er aan.
Maar de teek komt overal voor. Ook als je gaat voetballen en de bal rolt in de struiken, kun je een tekenbeet oplopen. Je ontloopt het beestje niet door de kinderen te verbieden om hutten te bouwen.
Tekenziektes voorkomen is een kwestie van preventie en communicatie:
* Als je in het bos gaat spelen, trek dan een lange broek aan en een shirt met lange mouwen.
* Zorg voor dichte schoenen of laarzen, liefst met profiel. De kledingvoorschriften hebben meer voordelen. Met slippers aan, val je snel uit de boom, met een korte broek en een hemdje loop je allerlei schaafwonden en insectenbeten op.
* En check je kind regelmatig op tekenbeten en haal ze er uit met een tekenpen. Communiceer dit met de ouders.

Ik wens jullie allemaal een heel fijn buitenspeelseizoen vol met natuurontdekkingen!

Bart

Ontwerp je Wijk-spel

2010-02-21T13:15:00.000-08:00

In Green Village komen auto’s er niet in. Die kun je parkeren aan de buitenkant. Met de fiets kom je bij je huis.

In Zeewolde plakten bovenbouwleerlingen een moskee en een kerk aan elkaar. Multifunctioneel, effectief en goedkoop. Bovendien goed voor de communicatie.

In het onderwijsproject 'ontwerp je wijk' staan leerlingen in de schoenen van stedenbouwkundigen. Ze plakken een wijk in elkaar. Ze bedenken of het een rustige of drukke wijk wordt. Wat voor woningen er staan: villa's, rijtjeshuizen of flats. Is er veel ruimte voor recreatie?

'Ontwerp je wijk' heb ik al een tijdje in de verkoop. Het was de basis van een provinciaal onderwijs project over wonen en leefbaarheid in Flevoland. Nu heb ik het project echter uitgebreid met een website, is de handleiding aangepast, en zijn alle spelmaterialen (poster, speelkaarten) digitaal. De poster kan nu dankzij het computerprogramma 'postercreator' zelf in elkaar geplakt worden. Dat scheelt veel kosten.

Het pakket kunt u nu bestellen, met betaling van een gebruikslicentie. Voor particulieren en jeugdgroepen is dat 25 euro, voor scholen 60 euro, en voor organisaties die het als intermediair aanbieden kost de licentie 125 euro.

De eerste vijf scholen en organisaties die de licentie bestellen krijgen 20% korting in ruil voor feedback.

De website vindt u hier. De handleiding kunt u ter inzage opvragen.

'Ontwerp je wijk' is bedoeld voor de bovenbouw van het basisonderwijs en onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het is ook bruikbaar voor bewonersparticipatie.

Natuur en sport, beide goed voor de gezondheid van onze kinderen

2010-02-04T12:03:00.000-08:00

Twaalf kinderen rennen om het hardst door het bos. Ze zijn op zoek naar de uil, de haan en de koekoek. Die hoor je door het hele bos roepen. Maar ze zitten wel goed verstopt. Het kind die het eerste terug komt met de handtekeningen van de drie dieren, heeft gewonnen. De drie 'winnaars' mogen zich zometeen als dier verstoppen. Dus ze doen flink hun best!

Bij buitenspelen is de grens tussen sport en natuur soms moeilijk te trekken.

Buiten bewegen is super belangrijk voor de gezondheid van kinderen. Ze blijven slank, zijn gezonder, zijn creatief, spelen samen enzovoorts.

Gemeentes denken bij het bevorderen van bewegen meestal aan sport. En misschien de meeste kinderclubbegeleiders ook wel. Type op google bijvoorbeeld eens ‘jeugdsportpas’ (JSP) in. De JSP biedt kinderen de gelegenheid om kennis te maken met sportclubs. Zo merken de kinderen welke sport bij ze past, en kiezen ze enthousiast voor lidmaatschap van een sportclub.

Ook natuur- en buitenspeelclubs (bijvoorbeeld scouting) zouden zich kunnen aansluiten bij de JSP. In Uithoorn gebeurt dit al. De Jeugdsportpas is omgedoopt in de Jeugd Activiteiten Pas. Het Jeugd IVN verzorgt een blok van vier middagactiviteiten. Op de plaatselijke kinderboerderij kunnen kinderen twee middagen komen helpen en dieren knuffelen. De scouting probeert wat meer natuuractiviteiten te ontplooien, en maakt kinderen enthousiast voor scoutingactiviteiten.

Sommige kinderen vinden sport te competitief. Of ze hebben wat moeite met de teamgerichtheid. Natuur biedt vaak wat meer ruimte voor de dromers. Ook om even alleen te zijn, of zelf te bedenken hoe een activiteit wordt ingevuld.
Natuurlijk moet je als aanbieder van natuuractiviteiten dan wel spel in je programma opnemen. Zoek dus spelletjes die passen bij de natuur. Zoals het dierengeluidenspel of levend dierenstratego (klik hier voor een voorbeeld). En je moet natuurlijk ook wel een ruimte hebben waar veel kan en mag. Slootje springen is misschien niet zo’n goed idee als er zeldzame orchideeën staan, of wanneer je op een gruttonest springt.

Veel plezier ermee, en vertel mij van je ervaringen!

Kinderopvang en natuurorganisaties: partners in natuurbeleving

2010-01-23T08:58:00.000-08:00

“Mochten ze eigenlijk wel de sloot in?”. Nou nee, maar ze liggen er nu toch al in. Buiten is het 30 graden, 12 kinderen van een BSO uit de Amsterdamse binnenstadswijk ‘de Pijp’ zijn voor een weekje welkom op een schooltuin in Amsterdam Noord. Het programma van waterbeestjes vangen, composities maken met bloemen en een natuurspel wordt losgelaten. De kinderen en de leidsters vermaken zich zelf wel. En zo hoort het natuurlijk ook!

Als workshopleider geef ik regelmatig trainingen aan pedagogisch medewerkers. Hoe kun je kinderen bij de natuur in de buurt betrekken? Zinvol, uiteraard! Maar laten we eerlijk zijn, vaak is er op het gebied van natuurlijk buitenspelen weinig te beleven rond kinderopvangcentra. Natuurlijk doe je je best: Bramen en vlierbessen plukken kan overal wel. Kleine beestjes leven onder elke stoeptegel. En je kunt meestal best ergens een plantenbak neerzetten met bollen of met smakelijke kruiden. Maar je gunt je kinderen meer! Slootje springen, ravotten, op boomstammen balanceren, verstoppertje spelen of in een echte klimboom klauteren. En hoe je ook je best doet. Het kan vaak niet.

Maar… is er niets te vinden in de gemeente waar je zit? Een bezoekersschuur van Staatsbosbeheer, een scoutinggebouw, een natuurhut van het IVN, een kinderboerderij, een lokaal van het plaatselijke NME-centrum of een schooltuin of iets dergelijks? En zou het mogelijk zijn om daar af en toe op bezoek te gaan, en gebruik te maken van de ruimte? De middagen na schooltijd zijn misschien te kort. Te bewerkelijk voor de ouders en voor de leidsters. Maar een woensdagmiddagclub voor de natuurliefhebbers? Een paar dagen in de vakanties? Die samenwerking zou toch veel vaker mogelijk moeten zijn? Tenslotte hebben de BSO’s en de natuurorganisaties eigenlijk hetzelfde doel: Kinderen te laten genieten, belevenissen te bieden in de natuur.

Natuurlijk, er zijn vast haken en ogen, en beren op de weg. Maar met een beetje initiatief van de kant van natuurorganisaties of vanuit de kinderopvangorganisaties is er vast veel meer mogelijk dan je denkt. Een vrij complete lijst met allerlei lokale NME-centra en bezoekerscentra vind je hier. Waag er eens een telefoontje aan. En laat me weten als je een leuke samenwerking van de grond kunt krijgen. Ik ben zeer benieuwd.

Sarah in Drenthe

2010-01-18T11:22:00.000-08:00

Jij bent vast Bart? In het besneeuwde Hoogeveen werd ik opgehaald door een vriendelijke heer van de stichting Ecodomus om een training Sarah's Wereld te geven in Zuidwolde. Ecodomus is een stichting die zich bezig houdt met duurzaam bouwen en -wonen. Via hen liep een subsidie om zes koffers van Sarah's Wereld te introduceren op de basisscholen in gemeente De Wolden.

Vier scholen gingen meedoen. Ik heb ze 'meegenomen' in het verhaal van Sarah.

Dus eerst gingen we op reis door het heelal. Tot we bij ons zonnestelsel aankwamen.

In elke klas zit wel een kind die alle planeten op volgorde weet op te noemen. Helaas de leerkrachten konden dit niet. Waar blijft de tijd? (sic).

Waar we het wel over eens waren, is dat er maar één planeet is waar we op kunnen leven, en dat is onze aardbol.

Vervolgens heb ik alle andere onderdelen uitgelegd met de uitgestalde materialen van Sarah's Wereld.

De leerkrachten luisterden zeer aandachtig. Hoe organiseer je zo'n winkel, zodat het geen enorme puinhoop wordt? Hoe zit dat dan met die 'natuureuro's'? Kunnen we het programma niet spreiden over drie of vier dagdelen? Ze hadden er zin in, in Zuidwolde.

Basisschool de Zaaier wilde van Sarahs Wereld overigens een heel basisschool-breed project maken, met een soort feestavond voor de ouders als happy end! Leerlingen uit de bovenbouw konden bij het bedreigde dieren-verhaal een film-programma presenteren aan de kleintjes. Ze zouden dan een powerpoint maken met informatie en filmpjes over o.a. de zeeschildpad, de olifant, de ijsbeer en de egel. Want met die dieren moeten we de aarde ook delen natuurlijk.

Ook de programmapunten Sarah op School en Sarah thuis heb ik uitgelegd. Kinderen in milieuteams gaan met checklists en interviews op zoek naar goede en slechte zaken over het milieu. Leuk voor de kinderen. Maar eigenlijk ben ik hier niet zo vreselijk enthousiast over. Sarah's Wereld is een vrolijk programma, dus houd het dan ook vrolijk. Koppel aan het duurzame boodschappenspel bv. een duurzaam klasserestaurant, of een duurzame verjaardag (van de meester of de juf ofzo). Laat de leerlingen bedenken hoe ze duurzaamheidsregels kunnen toepassen op dingen als boodschappen doen, koken en een feest geven met cadeautjes enzo.

Het supergemene duurzame-cadeautjesspel

Laat ze ipv cadeautjes kopen elk een ongebruikt stuk speelgoed zoeken in de rommelkast, en speel daar een dobbelsteenspel mee. Je legt alle cadeautjes onuitgepakt in het midden. Bij een 1 mag je een cadeautje pakken, bij een 2 een cadeautje ruilen met een andere speler, bij een 3 krijg je een cadeautje als je een goede mop vertelt, bij een 4 mag je een cadeautje pikken als je een liedje zingt. bij een 5 moet je een cadeautje terugleggen en bij een 6 geef je een cadeautje weg.

Je zult zien: het gaat allang niet meer om het speelgoed dat je krijgt. Maar veel meer om de fun! Het kost niks, je krijgt toch een cadeautje en ook voor de aarde is het heel duurzaam.

Sarah's Wereld door de leerkracht zelf

Mijn ervaring tot nu toe, was dat Sarah's Wereld door leerkrachten te moeilijk en te tijdrovend werd bevonden. Maar deze middag heeft mij daarover op andere gedachten gebracht. Met een training van ongeveer 2 uur, waarbij je alle punten langsloopt en met de scholen in gesprek gaat hoe ze het gaan aanpakken, moet het zeker te doen zijn. Je moet er ook 'vroeg' bijzijn denk ik. De meeste scholen organiseren een of meer projecten gedurende het jaar. Milieu is 'hot' en Sarah's Wereld is volgens mij heel erg bruikbaar om een project van te maken. Omdat veel scholen gebruik maken van natuuronderwijsmethodes is het slim om samen met de school uit te zoeken welk onderdeel/onderdelen van de methode vervangen kan worden door Sarah's Wereld. Methodes als Natuniek, Natuurlijk en In Vogelvlucht werken in blokken. Een zo'n blok kan makkelijk vervangen worden door bv. vier dagdelen Sarah's Wereld.

Informatie over Sarah's Wereld, vindt u hier.

Natuur en Techniek geven

2009-12-28T05:34:00.000-08:00

Boeken voor natuuronderwijs op de PABO waren tot nu toe onder te verdelen in twee soorten. Of het ging om de inhoud (biologie, techniek, gezondheid etc.), of het ging om de didactiek.
Het nieuwe boek 'Natuur en Techniek geven' combineert beide. Ik heb zelf vier hoofdstukken voor het boek geschreven, dus je begrijpt mijn trots op deze uitgave!

Volgens de recensie van biblion (op bol.com) is het boek een: Handzame, overzichtelijk uitgegeven didactische vraagbaak, die op praktische wijze vorm en inhoud geeft aan thema's op het gebied van natuur en techniek in het primair onderwijs. Verder vinden ze: De uitgave is uitermate geschikt voor praktisch gebruik door studenten Pabo, maar ook voor leraren.

Een voorproefje van het boek kunt u lezen op google-books.

Het boek kun je voor 49 euro 90 bestellen bij bol.com

Smullen uit de natuur

2009-12-08T13:39:00.000-08:00

Dat je van rozenbottels jeukballetjes kan maken, dat wist ik. Maar dat je er ook jam van kan maken, nee dat had ik nooit gedacht. Denk niet dat je ze nu niet kunt vinden. Waar denk je dat de groenlingen en de vinken de winter mee doorkomen? Juist met rozenbottels, duindoorns, sleedoorns enzovoorts. Zo rauw zijn ze niet lekker. Maar wel in de jam, of in de siroop.

Voor de Jeugd Activiteiten Pas in Uithoorn, maakte ik een zoekblad van eetbare bessen. Klik op de tekst boven het plaatje om de zoekkaart te downloaden.

Eetbare vruchten (pdf)

Op smulweb vind je een lekker recept voor rozenbotteljam.

De Jeugd Activiteiten Pas is bedoeld om kinderen te stimuleren om aan sport-, cultuur- en natuurclubs mee te doen. Ik ben coordinator van de natuuractiviteiten. Je vind hier de weblog van de Jeugd Activiteiten Pas Natuur.
Een uitgewerkt digitaal programma voor vier activiteiten voor de bovenbouw kunt u bij mij bestellen voor 10 euro. Stuur een mail naar bart@natuureducatie.com.

'Sarah's Wereld' stoomt kinderen klaar voor een duurzame toekomst

2009-11-23T08:13:00.000-08:00

"Maakt dat eigenlijk uit, als de ijsbeer uitsterft?". "Nee, want we eten toch geen ijsberenvlees". "Ja, want mensen die op vakantie gaan, fotograferen de ijsbeer graag".

Als je serieus in gesprek gaat met kinderen over het milieu, krijg je misschien niet de antwoorden die je verwacht. Er is duidelijk veel belangstelling voor natuur- en milieubescherming. Maar door de overmaat aan informatie halen ze vaak begrippen als ozongat, klimaatopwarming door elkaar.
Het lesproject Sarah's Wereld maakt op een speelse manier veel duidelijk. De fictieve figuur Sarah neemt de kinderen mee op een avontuur. Steeds speelt iemand anders Sarah. De leskoffer is een groot succes in de gemeentes die een (freelance)medewerker inhuren om de les daadwerkelijk op school te geven.

"Van jou nemen ze het eerder aan, dan van mij", vertelden leerkrachten bij wie ik in de klas als gastdocent aan het werk was.

Meer informatie over Sarah's Wereld vindt u hier. NME-centra binnen een redelijke afstand van Amsterdam, kunnen mij ook inhuren om projectdagen te begeleiden.

Opdrachtkaarten natuursurprises te koop

2009-11-23T07:48:00.000-08:00

"Jij bent die man van de 'leuke dingen buiten doen', zo sprak een opdrachtgever uit de BSO mij aan. Met de fotokaarten 'natuursurprises' inspireerde ik pedagogisch medewerkers om meer naar buiten te gaan. Een beestenhotel maken, schilderen met bloemen, pijl en boog maken enzovoorts.

Omdat ik graag mijn ideeen deel, heb ik de fotokaarten als voorbeeld op het web gezet. U vindt ze hier.

Maar leuker is natuurlijk om een set geplastificeerde kaarten te hebben. Zodat u uw kinderen uit activiteiten kunt laten kiezen. De 35 natuursurprisekaarten kosten 60 euro + verzendkosten. De 15 tovenaarspadkaarten (op A5-formaat) kosten 25 euro + verzendkosten.

Natuur in de kinderopvang

2009-11-23T07:13:00.000-08:00

Mijn nichtjes van vijf en zeven jaar, wonen in een ecowijk in Zwolle. Na schooltijd zijn ze vaak bezig met bessen, bladeren en modder verzamelen. Mijn moeder, die vaak op ze past, wordt steeds betoverd in een kikker. Maar dat vindt ze niet erg.

Natuurbeleving is typisch iets wat in de kinderopvang en bso thuis hoort. Maar daar lopen ze tegen problemen aan. De buitenruimte is niet geschikt. PM-ers weten niet hoe ze het aan kunnen pakken. Gelukkig zijn er allerlei initiatieven om dit te verbeteren.

Ik geef trainingen die vooral gericht zijn op de praktische uitvoering. Veel pedagogische medewerkers hebben hun hart op de juiste groene plek. Boekt u mij voor workshop of coaching on the job. Voor meer informatie, ga naar de website: natuur in de kinderopvang.

Voor meer dan vijftig ideekaarten, gaat u naar natuursurprises. U kunt hier ook geplastificeerde kaarten bestellen.

Voor allerlei voorbeelden van natuur in de kinderopvang, gaat u naar de website kind van nature.

Kinderfeestjes

2009-11-23T06:53:00.000-08:00

"Ik ben gek op natuur, je kunt er van alles vinden en beleven", vertelde een meisje mij op een stormachtige middag in november vlakbij Amsterdam Zuid-Oost.

In 2009 is het verzorgen van kinderfeestjes in het bos echt booming business geworden. Veel ouders gunnen hun kinderen een stoer buitenfeestje met een educatief tintje. Kinderen vinden natuur ontzettend cool, en dat zeggen ze ook.

Ik merk dat natuuravonturen veel beter aankomen als je de activiteiten in een verhaal onderbrengt. Zo ga ik met de kinderen op zoek naar Rolf de Weerwolf (neef van..). Rolf heeft een hekel aan shampoolucht en schone gezichtjes. En hij eet graag brandnetels om groot en sterk te worden. Je hebt zeker wel een katapult nodig om je te beschermen! Zouden we Rolf tegenkomen?
Wilt u ook kinderfeestjes organiseren. Ik kan meedenken, coachen en voordoen! Kijk voor meer info over kinderfeestjes hier.