Nieuwe reader: Natuur in de kinderopvang

Hoe zorg je voor meer natuur in de kinderopvang? Al enkele jaren geef ik trainingen en workshops voor pedagogisch werkers. Ik merk daarbij vooral behoefte aan praktische tips voor wat je kunt doen met kinderen. Maar er is ook een duidelijke honger naar kennis over de natuur. Wat kun je allemaal voor natuur ontdekken in het park of bosje in de buurt van de opvang, en hoe kan ik dat leuk maken voor mijn kinderen?

De nieuwe uitgebreide reader kun je gebruiken bij de trainingen. Maar ook als naslagwerk of zelfstudie is hij zeer bruikbaar.


hier vind je een voorproefje van de full colour reader van 48 pagina's.

De reader kost 30 euro in print. Wil je het downloadadres om bijvoorbeeld aan je medewerkers te verspreiden, dan betaal je nog 30 euro extra. Je kunt de reader bestellen door mij een mail te sturen:

bart@natuureducatie.com. Ga naar de winkel van natuureducatie.com (mijn website) voor meer leuke producten.

Sarah's Wereld (beter door een gastdocent?)

Sinds de zomer geef ik eenentwintig gastlessen Sarah's Wereld in de gemeente Tiel. Wat mij betreft raakt het lesprogramma Sarah's Wereld precies de juiste snaar wat betreft milieubewustzijn bij kinderen uit de bovenbouw basisonderwijs. Sarah's Wereld richt zich op zowel op de achtergrond van het milieuprobleem (waar komen de grondstoffen vandaan, en hoe kunnen ze opraken?) als op lifestyle (hoe kan/ga ik er zelf wat aan doen?). In dit stukje doe ik een verslag van 'Sarah's Wereld' zoals ik hem uitvoer.

Om mij zelf en anderen te helpen, heb ik een samenvatting, filmpjes en opdrachten op mijn website gezet. Die vind je op: www.natuureducatie.com, onder het kopje 'Sarah's Wereld'.

Sarah's Wereld zit in een grote koffer. Uit de koffer komt een wereldbol. Daar gaan we naar op reis. Vanuit de ruimte reizen we in gedachten door de Melkweg naar ons zonnestelsel. Op Neptunus, Uranus of Jupiter kun je niet leven. Het is er koud, de wolken zijn giftig en water is er ook al niet. Alleen op die mooie blauwe planeet die 'aarde' heet kun je leven. Maar om er te blijven leven moeten we er zuinig op zijn. We delen het met allerlei meer of minder bedreigde diersoorten. Uit de koffer komen er een aantal tevoorschijn: de aap, de tijger, de ijsbeer, de dolfijn en ons eigen egeltje. Om uit te leggen wat de belangrijkste bedreigingen zijn voor dieren heb ik een aantal films verzameld. Die vind je hier.

Dan gaan de kinderen met Sarah op een wereldreis, de productie van een colablikje achterna. De bijgaande powerpoint kun je hier downloaden. Zo leren de leerlingen, dat we om in onze dagelijkse behoeftes te voorzien, vier aardes nodig hebben in plaats van één. Ik leg dat als volgt uit. Stel dat onze aarde een spaarpot is. In die spaarpot zit aardolie, steenkool, ijzererts, bomen, klei, steen, diamanten enzovoorts. We gebruiken steeds meer uit die spaarpot en er komt niet zoveel in terug. Dan raakt die spaarpot leeg.
Ik vul dat verhaal aan met een rekensom. Stel je krijgt 20 euro in de maand zakgeld, en je hebt 1000 euro in je spaarpot. Je geeft in plaats van 20 euro , 60 euro per maand uit aan spelletjes voor de X-box, snoep en beltegoed. Hoe lang duurt het dan voordat je spaarpot leeg is? Zo gaat het eigenlijk ook met de aarde.

Na het uitbeelden van het productieproces van een colablikje, gaan ze aan de slag met milieuopdrachten. Die milieuopdrachten zitten niet in het oorspronkelijke Sarah-koffer. Ze zijn er later aan toegevoegd. Ze bieden een prachtige mogelijkheid voor modern onderzoeksgericht onderwijs met gebruik van ICT en (powerpoint)presentaties. De leerlingen maken kennis met allerlei milieutips: zoals 'ruil je rijk' en 'repareer het als het nog kan'. Ze zoeken uit hoe ze in hun omgeving beter voor het milieu kunnen zorgen. Bij een opdracht zoeken ze uit waar je spullen kunt laten repareren. Ook vergelijken ze hoeveel bijvoorbeeld een nieuwe en een gebruikte BMX-fiets kost. Ze zoeken uit hoe ze afval kunnen scheiden en doen een onderzoek hoe ze op hun school met energie omgaan. Een populaire opdracht is: Hoe kun je een milieuvriendelijk feestje organiseren (wat zijn milieuvriendelijke snacks en cadeautjes?). 

Bijzonder aan deze opdracht vind ik ook dat blijkt dat milieuvriendelijk hier hand in hand gaat met zuinig omgaan met je geld. Goed voor de planeet, maar ook voor de euro's, om een bekend reclamespotje te citeren.

Nadat de kinderen in de middag hun presentaties hebben gepresenteerd, ga ik aan de slag met het 'klimaatlab'. Ik doe hier een klein gedeelte van in de vorm van proefjes om koolzuurgas te maken (met bakpoeder en azijn). Ook tonen we koolzuurgas in de uitademing aan te tonen (door te blazen in kalkwater en een CO2 meter). CO2 is dus een heel normaal gas. Niks bijzonders!

Ik vertel dat koolzuurgas of CO2 een warm dekbed vormt in onze dampkring. Dankzij het natuurlijke broeikaseffect is het leefbaar op aarde.Als je meer donsveertjes of wol in het dekbed stopt wordt het warmer. Dat gebeurt in de dampkring ook,  doordat we opgeslagen koolstof (in de vorm van steenkool, aardolie en aardgas) verbranden. Daardoor meer CO2 en meer warmte. Voor ons is dat niet zo erg in het begin. Maar wel voor de ijsbeer. Of voor laaggelegen landen zonder dijken.

Op mijn webpagina filmpjes bij Sarah's Wereld vind je hierover een aantal serieuze en grappige filmpjes. Een beetje humor is na zo'n zwaar verhaal wel op z'n plaats vind ik. Tenslotte laat ik ze een stripverhaal tekenen met goede milieutips van Sarah. En zo sluiten we het zeer intensieve en interessante lesproject over milieu af. Meestal zijn leerlingen en de leerkracht heel enthousiast.

Gastlessen

Bij veel NME afdelingen is de koffer Sarah's Wereld te leen. Gelukkig zijn er enthousiaste leerkrachten die deze ook goed weten te benutten. Maar vaak wordt er maar een deel van gedaan of komen leerkrachten er helemaal niet aan toe. Het lespakket is best ingewikkeld om zomaar een keer door een leerkracht uitgevoerd te kunnen worden.
Sarah's Wereld is echter veel te belangrijk om half te doen, of te blijven liggen in de opslag van het NME centrum. En dat is ook niet nodig als je met een gastdocent werkt.

Sarah's Wereld leent zich dan ook erg goed om te laten doen door een ervaren gastdocent. Volgens mij kun je daar ook wel budget voor regelen bij bijvoorbeeld een wethouder of een sponsor (energiemaatschappijen?). 

Een project zoals in Tiel waarbij eenentwintig bovenbouwgroepen een hele dag les krijgen over milieu, is natuurlijk ook een mooi PR-middel voor een gemeente of een sponsor. Trek dus de stoute schoenen aan en vraag om budget om Sarah's Wereld door een gastdocent te laten uitvoeren. Vraag mij om gastlessen te geven, of om andere gastdocenten op te leiden. Neem ook contact op, voor meer informatie: bart@natuureducatie.com of  06-29096804.

Naar Buiten!

Al heel lang bedenk ik allerlei activiteiten voor kinderfeestjes, naschoolse activiteiten, natuurexcursies enzovoorts. Het werd eens tijd om dat te verwerken mooie activiteitenprogramma's. Vanaf vandaag is het eerste boekje met natuuractiviteiten te koop.
Voor de activiteiten die ik in dit boekje beschrijf, moet je uiteraard Naar Buiten! Want daar is het te doen. Je vindt er superbeesten, spinnen, natuurschatten, watertorren, 100 verschillende boombladeren en tuinvogels. Met je zintuigen is er van alles te ontdekken. En op de kinderboerderij maak je kennis met boerderijdieren.


Het boekje is zowel in print als in pdf verkrijgbaar.
In print kost het 20 euro inclusief verzendkosten.
In pdf (dan kun je het zelf uitprinten) kost het 10 euro, en je krijgt het via de mail.
Wil je het boekje aanpassen, bewerken, in de uitleen doen of  verspreiden over verschillende locaties, neem dan contact met mij op. Afhankelijk met wat je ermee van plan bent, komen we dan tot een prijs.

Volgens mij is Naar Buiten! een prima inspiratie voor iedereen die wel eens natuuractiviteiten met groepen of groepjes kinderen organiseert. Voor BSO-medewerkers, begeleiders van naschoolse activiteiten, onderwijzers, ouders die een kinderfeestje organiseren, opa's, oma's enzovoorts.

Voor een voorproefje, ga naar: www.natuureducatie.com/naarbuiten.pdf

Veel plezier ermee!

Je bent uiteraard welkom om dit bericht te verspreiden via twitter, facebook, hyves, eigen weblogs enzovoorts.

Website natuureducatie vernieuwd!

Na vele uurtjes brainstormen en puzzelen met webdesigner Karin Vlietstra is nu mijn website www.natuureducatie.com vernieuwd.
Hij ziet er veel mooier uit. Maar ook zijn er ook belangrijke zaken aan toegevoegd.
Waar ik jullie aandacht vooral op wil vestigen zijn 'de digithema's'.

Volgens Kennisnet heeft zo'n 90 % van de basisscholen inmiddels digiborden in de klas. Een van de voordelen van het digibord is dat je er filmpjes en beelden op kunt vertonen. Uit mijn eigen ervaring blijkt dat deze functie veel wordt gebruikt. Vooral de website schooltv is een bron van korte en kwalitatief goede filmpjes voor het basisonderwijs. Wat volgens mij toch nog ontbrak is één pagina waar je meerdere filmpjes (ook van het Klokhuis of Youtube) kunt vinden in een logische volgorde. Daarom mijn initiatief om digithema's te ontwerpen.

Een digithema is een thematische webpagina gemaakt voor leerkrachten en kinderen. Op deze webpagina's zijn voor een bepaalde doelgroep (bijvoorbeeld de middenbouw) video's verzameld over het betreffende thema, bijvoorbeeld over vlinders,  kiemen van zaden, energie enzovoorts. Centra voor Natuur- en Milieueducatie kunnen hun voordeel halen uit deze webpagina's door er bij de uitleen van leskisten, materiaalzendingen en lesprojecten naar door te verwijzen. De leerkracht kan kiezen of hij de webpagina's klassikaal gebruikt op het digibord, of de leerlingen er zelfstandig naar laat kijken bijvoorbeeld in het computerlokaal.

De nu bestaande digithema's zijn ontstaan uit lesmateriaal dat ik verbeterd of ontwikkeld heb voor vooral de gemeente Amstelveen en de gemeente Haarlem. Een aantal digithema's heb ik geheel op eigen initiatief ontwikkeld. Ik heb gekozen om de webpagina's vrij met iedereen te delen. Dat kan ook niet anders omdat bijvoorbeeld schooltv deze filmpjes zelf ook voor iedereen beschikbaar stelt, en daar de voorwaarde aan stelt dat je ze niet achter een wachtwoord mag 'verstoppen'.

Naar mijn idee kunnen over veel meer onderwerpen digithema's ontworpen worden: Ik denk aan
Kinderboerderijen
Boerderijeducatie
Schooltuinen
Water
Vogels
Paddenstoelen
Gezonde voeding
Enzovoorts, enzovoorts...

Ik wil daarom aanbieden dat ik in opdracht van NME-centra en organisaties nog meer digithema's ga ontwikkelen, en deze en/of verzamel op de site: www.natuureducatie.com, en/of in html overdraag om op uw eigen website te zetten. Ik streef er naar om de websites in elk geval te verzamelen op www.natuureducatie.com, maar de pagina's kunnen natuurlijk op meer plaatsen tegelijk geplaatst worden.
De prijs voor het maken van een digithema kost  200 euro excl. BTW, bij een 'normale' webpagina.

Bart blogt voor kinderopvangtotaal

Beste lezers,

Het is prachtig om een blog te hebben over natuureducatie. Allemaal leuke lezers die wat met natuur en educatie hebben. Maar het is deels wel 'preken voor eigen parochie'.
Nu valt er genoeg te vertellen, maar het is ook leuk om je boodschap verder de wereld in te slingeren.
Vandaar mijn enthousiasme dat ik nu voor een druk bezochte website voor de kinderopvang als 'estafetteblogger' mag optreden. Wil je de weblog bekijken, klik dan hier.
Deze weblog verwijst uiteraard weer naar mijn eigen weblog voor tips en workshops voor de kinderopvang. Die lees je hier.

Ik hoop uiteraard ook op belangstelling voor mijn workshops op maat voor de kinderopvang.
Binnenkort geef ik bijvoorbeeld bij kinderopvang kindeRdam (Gelegen aan natuurspeelplaats 'de speeldernis') een workshop over natuuractiviteiten en taalontwikkeling. Ik houd je daarvan op de hoogte.

Mocht je dit een leuk bericht vinden om te delen, twitter en facebook het dan verder de wereld in.

Alvast bedankt.
Bart

Afval opruimen leuk of straf?

Toen ik vanochtend met acht kinderen het Libellebos aan afvalvrij maken was, kregen we vele reacties. Maar de raarste was toch wel 'of we straf hadden?'. Ook waren er reacties of de kinderen dan nu wel zouden leren om het bos verder schoon te houden. Sorry, maar de meeste 9 en 10 jarigen zijn behoorlijk milieuvriendelijk en hebben nog goed tussen hun oren zitten dat afval in de vuilnisbak moet. Al gaat het wel eens mis natuurlijk.

Gelukkig waren deze kinderen gewoon lekker enthousiast.

Je moet het natuurlijk wel leuk maken. Zo hadden we een prijs voor het meest bizarre stuk afval.
En dit jaar ging de prijs naar een prullenbak die van z'n sokkel was gesloopt.
Een prullenbak als zwerfafval, dat was toch wel heel bizar!
Andere bizarre dingen waren: 'een pak kranten' in de sloot. Wie doet nou zoiets?
Een stukgeknaagde voetbal. En een zelfgemaakte speelgoedauto.

De grootste vervuilers vandaag bleken uit ons onderzoek:
* alcoholisten (gezien het aantal flessen en blikjes)
* kauwgometers (gezien het aantal verpakkingen)
* rokers (gezien het aantal aanstekers)


De foto hierboven is van vorig jaar. Toen had het afgewaaide Chinese dakje (dat boven de schoorsteenbuis van de centrale verwarming hangt) gewonnen.

De marketing van NME

De boodschap om natuur- en milieuvriendelijker te leven, wekt in het huidige klimaat weinig enthousiasme op. Voordat het kabinet Rutte aan de macht kwam, was scepsis over natuur en milieu nog vooral een hobby van de forumleden op nujij of geenstijl. Maar met het aantreden van Rutte en zijn vrienden, is het afgeven op natuursubsidies, windmolens en dergelijke salonfähig geworden.

Misschien komt het omdat de natuur- en milieusector haar enthousiasme maar matig verkoopt. Op de linkedin-groep van Natuurmonumenten heersen verhitte discussies over het behoud van de EHS (Ecologische Hoofd Structuur). De hardliners blijven op hun standpunt staan: Natuur is er voor de Noordse woelmuis, en daarvoor hebben we de EHS nodig (gechargeerd, ok). De andere groep ziet wel wat in samenwerking met boeren (oef), jagers (wàat jagers?!), recreanten (tja, moet dat?).
En volgens mij is deze ‘hardliner’- houding in meer natuur- en milieukringen herkenbaar. Want die windmolens bij Urk moeten er komen, ook al is iedereen tegen.

Volgens mij kunnen we leren van de reclamecampagnes op TV. WNF heeft prachtige filmpjes met prachtige gouwe ouwe-hits. De filmpjes zijn er voornamelijk op gericht om de kijker ‘het wonder van de natuur’ te laten inzien. Niks EHS, niks klimaatverandering. Maar ‘kijk eens hoe mooi het is’!



De Albert Heijn haalt zonder veel ruchtbaarheid de ecologische producten in de schappen. Let vooral maar eens op bij het vlees. Het is scharrel hier, en bio daar. Let vervolgens op de winkelkarretjes en –mandjes van uw medeconsument en oordeel zelf. Het wordt verkocht! En waarom? Het ziet er goed uit. Het geeft een goed gevoel. Je huisgenoot (veel studenten kopen bio) doet het ook.

Een paar maanden geleden hoorde ik, volgens mij op Business News Radio, dat het bedrijfsleven de meeste positieve invloed uitoefende op duurzaamheid. Dus niet de overheid, niet Natuurmonumenten, niet Vroege Vogels of de milieubeweging. Nee, dat doen de mannen en vrouwen in (mantel)pak en de ingenieurs. Die willen uit innovatie- en prestatiedrang de nieuwste duurzame technieken inzetten. Kennelijk is het enthousiasme voor duurzaamheid dus wel springlevend.

Van bovenstaande voorbeelden zou de NME-sector kunnen leren. Laat eens zien hoe mooi de natuur is, zoals het Wereld Natuur Fonds. Zorg voor mooie coole spullen met uitstraling, zoals de Albert Heijn eco ‘hip’ maakt. Maak gebruik van de factor competitie of drang tot innovatie zoals veel moderne bedrijven doen.

Ik geef hier wat concrete tips:
• Richt je meer op het voortgezet onderwijs en volwassenen: organiseer ‘het duurzaamste idee van Nederland’-activiteiten. (zulke dingen gebeuren al her en der)
• Haal een stofkam door de uitleen. Ziet het er allemaal nog wel degelijk uit? Deugt de inhoud nog wel? Straalt het uit wat je wilt uitstralen? Verbeter je handleidingen!
• Maak je boodschap positief. De natuur is mooi en we kunnen het nog mooier maken. Natuurbeleving, natuurclubs, natuurspeelplaatsen, smulbossen zijn nog steeds prima middelen om mensen enthousiast te maken voor de natuur.

Ik doe mee, jullie ook?

Trouwens, als je dit bericht leuk of nuttig vindt, twitter het dan lustig in cyberspace. En als je advies of hulp nodig hebt bij het verbeteren van producten of het ontwikkelen van leuke natuuractiviteiten? Jullie weten mij te vinden, hoop ik.